Je grens voelen en je grens uitspreken zijn twee verschillende vaardigheden. Veel vrouwen voelen precies waar hun grens ligt, maar durven die op het moment zelf niet uit te spreken uit angst voor wat de ander daarvan zal denken. In dit blog leg ik uit waarom die angst vaak zwaarder weegt dan de grens zelf, wat ik daar zelf in heb meegemaakt en wat helpt om dit patroon te doorbreken.
Ik herkende dit patroon lang bij mezelf. Ik voelde precies wanneer iemand over mijn grens ging, maar sprak dat gevoel zelden uit. Ik was bang voor wat anderen van mij zouden denken. Ik was ervan overtuigd dat ze mij een vervelende vrouw zouden vinden, zodra ik voor mezelf opkwam. In die periode van mijn leven was ik supergevoelig voor kritiek. Een opmerking over mijn gedrag of mijn keuzes kon dagenlang in mijn hoofd blijven hangen.
Ik zweeg daardoor vaker dan me goed deed. Ik knikte mee met dingen waar ik het niet mee eens was, omdat instemmen veiliger voelde dan een reactie riskeren die ik niet aankon.
Veel mensen denken dat grenzen aangeven vooral een kwestie is van lef of directheid. In de praktijk gaat het om iets anders. De Amerikaanse psychologen David Watson en Ronald Friend beschreven dit al in 1969 als fear of negative evaluation, de angst om negatief beoordeeld te worden door anderen. Ze ontwikkelden er een meetschaal voor, omdat deze angst zo bepalend blijkt voor hoe mensen zich in sociale situaties gedragen.
Latere onderzoekers zoals Mark Leary en Robin Kowalski brachten deze angst in verband met een lager zelfbeeld en een grotere gevoeligheid voor afwijzing. Wanneer die gevoeligheid hoog is, kost het uitspreken van een grens meer dan de situatie op het eerste gezicht vraagt. Je systeem rekent dan de situatie zelf mee. Het rekent ook de kans mee dat de ander je daarna anders gaat behandelen.
Psychotherapeut Harriet Lerner beschreef in haar boek over grenzen en boosheid (Lerner, 1985) dat vrouwen vaak leren om de reactie van de ander zwaarder te laten wegen dan hun eigen grens. Dat is geen persoonlijke zwakte. Het is een patroon dat je hebt aangeleerd, en dat je ook weer kunt afleren.
Dit patroon verandert niet door simpelweg vaker nee te zeggen. Het helpt om eerst te herkennen dat de angst voor het oordeel van de ander een aparte stap is, los van je grens zelf. Zodra je die twee stappen apart kunt zien, wordt het makkelijker om toch te spreken, ook als de angst er nog is.
In mijn eigen proces hielp het om kleine grenzen eerst uit te proberen bij mensen waarbij de inzet laag was. Zo merkte ik dat een grens uitspreken zelden leidde tot de afwijzing waar ik zo bang voor was. Dit werkt niet voor iedereen in hetzelfde tempo. Als de angst voor kritiek sterk verweven is met eerdere ervaringen, kan het zinvol zijn om daar met een therapeut naar te kijken.
Angst voor het oordeel van anderen ligt vaak onder pleasen en aanpassen. En ook onder jezelf wegcijferen in contact met anderen. Met de gratis test ontdek je welk patroon bij jou het sterkst naar voren komt en wat een logische volgende stap is.
Vaak weegt de angst voor het oordeel van de ander zwaarder dan de grens zelf. Dat is een aangeleerd patroon en geen karaktereigenschap.
Onderzoek laat een verband zien tussen angst voor negatieve beoordeling en een lager zelfbeeld. Het is geen vaste eigenschap en kan veranderen.
Het helpt om te beginnen bij kleine grenzen in situaties met een lage inzet, zodat je ervaart dat spreken niet leidt tot de afwijzing waar je bang voor bent.
Onder dit patroon zit het mechanisme dat je zenuwstelsel spanning wil voorkomen. In waarom je zenuwstelsel in de beschermingsstand blijft staan lees je hoe dat precies werkt. Herken je ook dat je ja zegt terwijl je nee voelt, nog voordat je er erg in hebt? Lees dan ook waarom je ja zegt terwijl je nee voelt.
Pleasen, aanpassen en jezelf klein houden komen volgens mijn eigen visie voort uit drie pijnen: de pijn van afscheiding van de goddelijke bron, de Eva-pijn en heksentrauma. Deze pijnen worden in je leven aangeraakt door gebeurtenissen en zetten je zenuwstelsel in de beschermingsstand. Dit is geen wetenschappelijke theorie, maar het inzicht dat ik...
Je kunt veel oude pijn hebben geheeld en toch in je dagelijks leven blijven pleasen of jezelf aanpassen. Dat overkwam mij twintig jaar lang, waarvan ik zestien jaar bleef pleasen. Mijn gedrag veranderde niet doordat ik nog een stuk pijn transformeerde. Het veranderde doordat mijn zenuwstelsel zelf ging wennen aan veiligheid. In deze blog lees je...
Functional freeze is een toestand waarin je zenuwstelsel in de beschermingsstand staat, terwijl je aan de buitenkant gewoon blijft functioneren. Je runt je huishouden, je haalt je werk gewoon af en niemand om je heen ziet dat er iets mis is. Van binnen ben je uitgeput of afgesloten. In dit blog leg ik uit hoe ik dit zelf heb herkend,...
Je grens voelen en je grens uitspreken zijn twee verschillende vaardigheden. Veel vrouwen voelen precies waar hun grens ligt, maar durven die op het moment zelf niet uit te spreken uit angst voor wat de ander daarvan zal denken. In dit blog leg ik uit waarom die angst vaak zwaarder weegt dan de grens zelf, wat ik daar zelf in...
Wat heeft zelfvertrouwen eigenlijk met je zenuwstelsel te maken? Die twee hangen nauwer samen dan je misschien denkt. Zelfvertrouwen wordt vaak gezien als een eigenschap. Je hebt het of je hebt het niet. Je zenuwstelsel kijkt daar heel anders naar. Voor je zenuwstelsel bestaat zelfvertrouwen uit twee kanten.
Je krijgt een appje. Iemand vraagt iets van je buiten de afspraken om. Vanbinnen voel je meteen: nee, dit wil ik niet. Toch typ je een vriendelijk antwoord of formuleer je het zachter dan eigenlijk klopt.