Je kunt veel oude pijn hebben geheeld en toch in je dagelijks leven blijven pleasen of jezelf aanpassen. Dat overkwam mij twintig jaar lang, waarvan ik zestien jaar bleef pleasen. Mijn gedrag veranderde niet doordat ik nog een stuk pijn transformeerde. Het veranderde doordat mijn zenuwstelsel zelf ging wennen aan veiligheid. In deze blog lees je hoe dat proces werkt en wat jouw zenuwstelsel daarvoor nodig heeft.
Je hebt waarschijnlijk al veel gedaan op spiritueel gebied. Je hebt sessies gevolgd en pijn gevoeld. Ook heb je oude wonden losgelaten. Toch merk je in je dagelijks leven dat je jezelf blijft aanpassen en inhouden. Soms raak je jezelf ook kwijt in contact met anderen. Dat is verwarrend, want de pijn die je hebt verwerkt is vaak ook echt weg. In deze blog lees je waarom pijn verwerken je patronen niet vanzelf verandert en wat je zenuwstelsel dan wel nodig heeft. Ook lees je wat er onder dit patroon ligt.
Mijn helingsproces loopt inmiddels twintig jaar. In die twintig jaar heb ik veel oude pijn kunnen helen. Ik heb gehuild en losgelaten. Ik heb ook gevoeld wat er gevoeld moest worden, en op het niveau van die specifieke pijn was dat oprecht klaar.
Toch bleef ik zestien van die twintig jaar continu pleasen. Ik paste me aan in bijna elk gesprek, ook wanneer de pijn die daaraan ten grondslag lag allang verwerkt was. Dat was voor mij lange tijd onbegrijpelijk. Ik had toch gehuild? Ik had toch losgelaten?
Pas later zag ik dat mijn pleasen en me klein houden niet voortkwam uit onverwerkte pijn. Het kwam voort uit een zenuwstelsel dat al tientallen jaren gewend was om voortdurend te scannen op veiligheid, los van wat er aan pijn wel of niet nog lag. Of ik nu wel of niet had gehuild, mijn systeem bleef scannen totdat het zelf, keer op keer, ervoer dat het veilig was.
Vanaf het moment dat ik dat zag, veranderde mijn manier van aan mezelf werken. Ik ging kijken naar wat mijn zenuwstelsel nodig had om te stoppen met scannen.
Veel coaches en therapeuten gaan ervan uit dat een patroon verandert zodra de onderliggende pijn is verwerkt. In mijn ervaring werkt dat niet altijd zo. De pijn wordt echt losgelaten, en het gedrag eromheen blijft soms gewoon bestaan.
Dat komt doordat een patroon zoals pleasen of aanpassen wordt aangestuurd door een zenuwstelsel dat op scherp staat. Dat scannen kan blijven doorgaan, ook wanneer de herinnering die er ooit aan ten grondslag lag al verwerkt is. Je systeem reageert dan niet meer op die ene pijn. Het scannen is op zichzelf een patroon geworden.
Dat verklaart waarom je een sessie kunt hebben gehad die oprecht iets heeft losgemaakt, en een week later toch weer merkt dat je jezelf aanpast in een vergadering of gesprek. De sessie heeft dan gewoon gewerkt. Het aanhoudende gedrag hoeft met die pijn niets meer te maken te hebben.
Dit sluit aan bij wat er bekend is over hoe het lichaam trauma en spanning vasthoudt.
Psycholoog Peter Levine, grondlegger van Somatic Experiencing, beschrijft al sinds de jaren negentig dat blijvende gedragsverandering vraagt om regulatie van het zenuwstelsel zelf. Zijn werk laat zien dat dit bottom-up gebeurt, via het lichaam en het zenuwstelsel. Een scoping review uit 2021 bevestigt dat deze bottom-up benadering aansluit bij hoe aanhoudende stressklachten in het lichaam blijven hangen, ook wanneer afzonderlijke gebeurtenissen al zijn verwerkt.
Dit sluit aan bij de polyvagaaltheorie van Stephen Porges, die beschrijft hoe het zenuwstelsel voortdurend scant op veiligheid en dreiging. Dat scannen is een systeemfunctie. Ze verdwijnt niet vanzelf wanneer één herinnering wordt losgelaten. Ze verandert pas wanneer het systeem zelf herhaaldelijk veiligheid ervaart.
Voor mij betekent dit concreet dat pijn verwerken en je zenuwstelsel reguleren twee losse dingen kunnen zijn. Het één verandert het ander niet vanzelf.
Key to Freedom richt zich op vrouwen die al veel hebben gedaan. Vrouwen die veel hebben geheeld en veel pijn hebben verwerkt. Die fase ligt voor hen grotendeels achter de rug, en daar richt ik me in Key to Freedom dan ook niet meer op.
In fase 1 werk ik met de zeven sluiers van Maria Magdalena: angst, schuld, schaamte, trots, illusie, controle en dood. Deze sluiers vormen de beschermingslaag die je zenuwstelsel gebruikt om zichzelf veilig te houden. Wanneer die laag oplost, komt je zenuwstelsel tot rust en word je zichtbaar. Stap voor stap ga je dan staan voor wie je werkelijk bent.
Dat gebeurt doordat je zenuwstelsel keer op keer een nieuwe ervaring van veiligheid opdoet, tot scannen niet meer de standaardstand is. Het gedrag dat daaruit voortkwam, zoals pleasen en jezelf klein houden, verandert dan vanzelf mee.
Dat is ook precies mijn eigen ervaring. Twintig jaar pijn verwerken bracht me veel, en mijn pleasen bleef desondanks bestaan totdat ik mijn zenuwstelsel zelf ging trainen in veiligheid. Dat is het verschil tussen weten dat je pijn is verwerkt en voelen dat je systeem niet meer hoeft te beschermen.
Die verandering zie ik terug in het dagelijks leven. Ze spreekt haar grens uit en houdt na een verjaardag nog energie over. Ook past ze zichzelf niet meer automatisch aan. Dan weet ze dat er iets fundamenteels is veranderd in haar systeem.
Dit werkt bij de meeste vrouwen die ik begeleid, maar niet bij iedereen op hetzelfde tempo. Het is geen momentopname, en een beschermingslaag die tientallen jaren aanwezig is, wordt stap voor stap losser.
Je gedrag wordt aangestuurd door je zenuwstelsel. Zolang je systeem blijft scannen op gevaar, kan het gedrag blijven bestaan, ook als je al veel pijn hebt losgelaten.
Je systeem blijft dan voortdurend scannen op gevaar en reageert automatisch met aanpassen, jezelf inhouden of jezelf kwijtraken in contact, ook als er in het moment zelf niets mis is.
Ja, dat kan. Het verwerken van pijn en het veranderen van je patroon lopen niet altijd gelijk op. Je kunt de pijn oprecht loslaten terwijl het patroon nog bestaat, tot je zenuwstelsel zelf leert dat het veilig is.
Dat verschilt per persoon. Een beschermingslaag die tientallen jaren aanwezig is, wordt stap voor stap losser, niet in een paar weken. Verandering laat zich vaak eerder zien in dagelijks gedrag dan in een compleet ander gevoel.
Herken je dit verschil, dat je oude pijn al hebt kunnen loslaten terwijl je jezelf toch bent blijven aanpassen en pleasen?
Dit is een van de redenen waarom een beschermd zenuwstelsel oude patronen blijft herhalen. In waarom je zenuwstelsel in de beschermingsstand blijft staan, ook als je al veel aan jezelf hebt gewerkt lees je het hele mechanisme, van herkenning tot de vraag waarom het niet vanzelf overgaat. Blijf je ondanks alle innerlijke werk toch naar buiten toe gewoon doordraaien? Lees dan ook wat is functional freeze en hoe herken je het bij jezelf.
Pleasen en aanpassen komen volgens mijn eigen visie voort uit drie pijnen. Ook jezelf klein houden komt daaruit voort: de pijn van afscheiding van de goddelijke bron, de Eva-pijn en heksentrauma. Deze pijnen worden in je leven aangeraakt door gebeurtenissen en zetten je zenuwstelsel in de beschermingsstand. Dit is geen wetenschappelijke theorie,...
Je kunt veel oude pijn hebben geheeld en toch in je dagelijks leven blijven pleasen of jezelf aanpassen. Dat overkwam mij twintig jaar lang, waarvan ik zestien jaar bleef pleasen. Mijn gedrag veranderde niet doordat ik nog een stuk pijn transformeerde. Het veranderde doordat mijn zenuwstelsel zelf ging wennen aan veiligheid. In deze blog lees je...
Functional freeze is een toestand waarin je zenuwstelsel in de beschermingsstand staat, terwijl je aan de buitenkant gewoon blijft functioneren. Je runt je huishouden, je haalt je werk gewoon af en niemand om je heen ziet dat er iets mis is. Van binnen ben je uitgeput of afgesloten. In dit blog leg ik uit hoe ik dit zelf heb herkend,...
Je grens voelen en je grens uitspreken zijn twee verschillende vaardigheden. Veel vrouwen voelen precies waar hun grens ligt, maar durven die op het moment zelf niet uit te spreken uit angst voor wat de ander daarvan zal denken. In dit blog leg ik uit waarom die angst vaak zwaarder weegt dan de grens zelf, wat ik daar zelf in...
Wat heeft zelfvertrouwen eigenlijk met je zenuwstelsel te maken? Die twee hangen nauwer samen dan je misschien denkt. Zelfvertrouwen wordt vaak gezien als een eigenschap. Je hebt het of je hebt het niet. Je zenuwstelsel kijkt daar heel anders naar. Voor je zenuwstelsel bestaat zelfvertrouwen uit twee kanten.
Je krijgt een appje. Iemand vraagt iets van je buiten de afspraken om. Vanbinnen voel je meteen: nee, dit wil ik niet. Toch typ je een vriendelijk antwoord of formuleer je het zachter dan eigenlijk klopt.