De val van het kapitalisme - ramp of zegen?

 

Het kapitalisme staat aan de rand van de afgrond. Niemand durft dit hardop te zeggen uit angst het laatste zetje te geven. Blind vertrouwen heeft het kapitalisme lang overeind gehouden, maar nu de politiek daadkracht mist om effectief op te treden, lijkt de economie te bezwijken onder een torenhoge schuldenlast. Steeds meer landen, bedrijven en mensen zijn niet meer in staat hun financiële verplichtingen na te komen en gaan failliet. Moeten we de crisis beschouwen als een ramp of als een zegen?

 

Twintig jaar nadat we het communisme ten grave hebben gedragen, lijkt het nu de beurt aan het kapitalisme. Gebrek aan vrijheid deed het communisme de das om. De ontevredenheid onder de mensen groeide net zo snel als de welvaart aan de andere kant van het ijzeren gordijn. Op het moment dat de mensen de straat op gingen voor vrijheid en democratie en de Berlijnse muur bezweek onder de protesten, konden de starre communistische leiders hun koffers pakken.

Nu lijkt onbegrensde hebzucht het kapitalisme fataal te worden. Toen de economische groei tegen ons salarisplafond aanliep, werd geld lenen de nieuwe motor achter onze welvaart. Iedereen was vrij om geld te lenen. Goederen werden op afbetaling aangeschaft, huizen werden met zware hypotheeklasten gekocht en betalen met creditcards werd de gewoonste zaak van de wereld. Het hebben van geen schulden is in onze kapitalistische maatschappij eerder uitzondering dan regel geworden.

Door hoge rentes te rekenen voor geleend geld deden banken goede zaken. Maar hun hebzucht kende geen grenzen. Het verdiende geld werd in risicovolle constructies gestopt met alle gevolgen van dien. Enkele jaren geleden schudde de bankencrisis ons wakker en werd de kwetsbaarheid van ons financieel economische systeem zichtbaar. Sindsdien houden banken en overheden hun hand steviger op de knip en geven consumenten minder uit. Met als gevolg dat de economie in zwaar weer terecht is gekomen en mensen hun baan verliezen.

Alleen wijs en krachtdadig optreden kan de neerwaartse spiraal doorbreken. En dit is precies wat we thans ontberen. In de Verenigde Staten dreigt de grootste economie ter wereld de dupe te worden van politiek gekibbel tussen twee partijen, die elkaar al decennialang het licht in de ogen niet gunnen. In tijden van voorspoed valt de schade mee, in tijden van tegenspoed is gebrek aan samenwerking rampzalig. Ook de Europese economie lijdt onder dit euvel. De Europese samenwerking kwam niet zozeer voort uit politiek ideologische verlangens, maar uit de wens om de eigen portemonnee te spekken. Voor deze kortzichtige opvatting krijgen we nu de rekening gepresenteerd.

Voor de beantwoording van de schuldvraag dienen we niet met de vinger te wijzen maar in de spiegel te kijken. Wie lijdt of leed niet aan goudkoorts? We hebben het geldvirus in alle facetten van ons leven laten doordringen. We eten niet wat gezond is, maar wat slimme reclamemensen ons voorschotelen. We leren niet wat interessant is, maar wat bijdraagt aan de kenniseconomie. We kijken niet naar boeiende programma’s op televisie, maar wat de hoogste kijkcijfers haalt en het meeste reclamegeld oplevert. We krijgen niet de beste gezondheidszorg, maar de betaalbaarste.

Nu geldvoorraden verdampen en schulden ons boven het hoofd groeien, moet het roer om. Maar hoever? Kiezen we voor een lichte koerswijziging of gaan we helemaal overstag? Aanhangers van het kapitalisme roepen om uiteenlopende hervormingen. Zij vinden dat gedisciplineerde Noord-Europese landen een eigen munt moeten invoeren en dat de Europese politieke en monetaire instellingen meer bevoegdheden moeten krijgen. Liefhebbers met een sterk nationalistisch tintje en een slecht geheugen roepen zelfs om de terugkeer van de gulden.

Of deze lapmiddelen voldoende zijn om de economie van het geld overeind te houden, is nog maar de vraag. De wind van verandering waait zo hard over de aarde, dat overstag gaan misschien onvermijdelijk is. Door de vele schandalen die aan het licht komen, verliest de gevestigde orde in rap tempo aan geloofwaardigheid, de orde die voor en achter de schermen de lakens uitdeelt. Politici zijn minder daadkrachtig dan we dachten, ondernemers en bankdirecteuren minder fatsoenlijk, geestelijken minder liefdevol en de media minder waarheidsgetrouw. Steeds meer mensen doorzien het grote spel en eisen openlijk meer vrijheid en gelijke kansen, opdat ook zij hun dromen waar kunnen maken.

Vraag is ook of we blij moeten zijn met een voortzetting van het kapitalisme. Het heeft ons ontegenzeggelijk veel opgeleverd. Alle basisbehoeften zijn driedubbel bevredigd en grote groepen mensen kregen de kans om boven zichzelf uit te stijgen. Er was genoeg geld om de zwakkeren in de samenleving een hand boven het hoofd te houden en zaken als kunst en cultuur tot volle bloei te laten komen. Maar onze welvaartsmunt heeft ook een donkere zijde. Slechts een handjevol mensen bezit het overgrote deel van het geld op aarde. Blijkbaar zijn dit niet de meest barmhartige mensen, want nog steeds sterven er velen door ondervoeding en worden natuur en milieu immer nog op grove wijze geschaad. Kennelijk heeft het kapitalistische systeem onvoldoende corrigerend vermogen om scheefgroei tegen te gaan en onrecht ongedaan te maken.

Gezien de onbeheersbaarheid van het financiële systeem en de nervositeit op de beursen lijkt de val van het kapitalisme een kwestie van tijd. Of het afscheid een ramp of zegen is, hangt af van ieders overtuiging. Mensen die waarde hechten aan veel geld, ondernemen zien als een spannende strijd en verknocht zijn geraakt aan hard werken en dure spullen, zullen tot het laatste toe vechten voor het behoud. Mensen die hun schaapjes op het droge dachten te hebben, zullen met angst en beven het nieuws volgen. Maar mensen die zich niet thuis voelen in een maatschappij, waarin het leven gedegradeerd lijkt tot een geldspel, zullen deze spannende tijd op geheel andere wijze ervaren. Misschien neutraal, wellicht met enige opluchting en blijdschap. Zij weten dat crisis kans is, kans op een mooiere wereld voor iedereen.

De geschiedenis leert dat het leven geen gegeven is, maar een wiel dat immer ronddraait. Soms komen veranderingen geleidelijk, soms met volle kracht. Vasthouden aan oude opvattingen en vaste verworvenheden is in tijden van verandering vragen om problemen. Een flexibele geest in combinatie met moed en vertrouwen is de manier om in een storm overeind te blijven. Zij die hierin het meest bedreven zijn, zullen na het afscheid van het kapitalisme een aanzet geven tot de bouw van een nieuw economisch systeem, een systeem dat enerzijds de vrijheid van het individu waarborgt en anderzijds de opbrengsten evenwichtig verdeelt onder alle betrokkenen. Dit is voor nu dé uitdaging.

Ismaël Sananda

 


Dit artikel mag verspreid worden, mits onder vermelding van:
Ismaël Sananda - www.newearthcreation.nl
 

Dit artikel is ook geplaatst in het tijdschrift  Spiegelbeeld  april 2013.
Lees artikel

The collapse of capitalism - A disaster or a blessing?


Nobody dares to admit it publicly, but capitalism is about to collapse. Blind faith has helped capitalism for a long time, but now our economy shows more malfunctions each day. A growing number of countries, companies and people is unable to pay the bills and go bankrupt. The responsible persons for the poor economic performance don’t show any regret and politicians lack the power and will to intervene effectively. Should we consider the crisis as a disaster or as a blessing?

Twenty years after we burried communism, we’re about to say goodbye to capitalism. Lack of freedom finally brought communism to the knees. The discontent among the people in communist countries grew as fast as the wealth on the other side of the iron curtain. After the Berlin wall collapsed under the protests of dissatisfied citizens, the rigid communist leaders had to leave their privileged positions.

Now boundless greed is fatal to capitalism. After the economic growth had reached the limits of our salary a few decades ago, borrowing became the new engine of our prosperity. Everyone was free to borrow money. Companies were built on risky financial pillars, goods were purchased on credit, houses were bought with heavy mortgage and cash money was exchanged for credit cards. Not having debts has become rare in our capitalist society.

By charging high interest rates for borrowed money banks flourished like never before. But their greed had no limits. The financial institutions invested the money in risky and fatal constructions. Some years ago the banking crisis shook us awake; the vulnerability of our financial and economic system became tangible. Since that time, banks and governments are more concerned about their own solvency than about creating a worry-free life for all of us. As a result, people spend less, trade declines and people loose their jobs.

Only wise and decisive action can stop the downward spiral. And this is precisely what the capitalist world is lacking. The United States, the world's largest economy, suffer from a tremendous fight between two political parties, a fight that makes powerful interventions impossible. In times of prosperity, long-term political fights cause relative small damage, in times of crises a lack of cooperation is disastrous. The European economy also suffers from a lack of cooperation. The European community wasn’t built on sincere ideological desires, but originated mainly from the wish to make money. A weak cohesion, little confidence and a slow decision making process are the price Europe is paying right now.

Who is guilty of the money crisis? We shouldn’t point our finger to others, we should look in the mirror. Who wasn’t suffering from gold fever? Who didn’t let the money virus penetrate in all aspects of his life? We don’t eat what is healthy, but what clever marketing people serve us. We don’t learn things that fascinate us, but what contributes to our knowledge economy. We don’t look at inspiring television programs, but what yields the most advertising money. We don’t receive the best care, but the most affordable.

Should we change our course, now the debts are growing rapidly and a prosperious life seems to disappear behind the horizon for millions of people? If so, must we change our course just a little bit or do we have to turn the wheel completely? Supporters of capitalism are calling for various reforms. They want the disciplined northern European countries to introduce their own currency or demand more power for European political and monetary institutions. Nationalists even recall for the return of the old national currency.

It is questionable if these measures are sufficient enough to keep the economy of money alive. The wind of change is blowing so hard over the surface of the earth, that a radical change of course is likely to be inevitable. Because of all the scandals, the established order rapidly loose their credibility and influence. Politicians are less decisively, entrepreneurs and bank managers less decently, clergy less kindly and the media less truthfully than we thought. The ordinary citizans become aware of the manipulation and start demanding for equal opportunities, so that they can make their dreams come true.

Should we be happy with capitalism? Unmistakable it has given many of us a prosperous life. All the basic needs were satisfied and lots of people had the opportunity to show their qualities to the world. There was enough money to support the weaker members of society and arts and culture could flourish like never before. But our prosperity also has a dark side. Only 5% of humanity owns 95% of all the money. The richest people are likely not the most compassionate, because many are still dying of hunger and nature is still being violated. Apparently, the capitalist system lacks a strong corrective ability to undo injustice.


Given the uncertainty and nervousness on the financial markets, the fall of capitalism is only a matter of time. If it is a disaster or a blessing, depends on our individual beliefs. People who desire lots of money and expensive stuff, who are addicted to hard work and who are convinced that doing business is an exciting game, will fight to the last for the preservation of capitalism. People who have built their lives on material securities are more nervous than ever. But people who do not feel comfortable in a society where life seems to be degraded to a money game, will experience this exciting time differently. Perhaps neutral, perhaps with some joy. They know that a crisis offers new opportunities, for example the opportunity to create a better world for everyone.

History shows us that life is not a fixed given but a wheel that spins all the time. Sometimes the changes come gradually, sometimes with full force. To hold on to old ideas in times of change is asking for trouble. A flexible mind with courage and confidence is the way to survive in a storm. After the collapse of capitalism, these people will give an impulse to the construction of a new economic system, a system that guarantees the freedom of individuals, an equal distribution of the revenues and a clean environment to live in. This is our big challenge for this moment in time.

Ismaël Sananda

 

This article may be distributed, provided stating:
Ismaël Sananda - www.newearthcreation.nl